Boazodoallol\u00e1hka (PHL 848\/1990<\/a>) lea sierral\u00e1hka, man galg\u00e1 vuhtiiv\u00e1ldit l\u00e1vvar\u00e1hkadeamis ja ear\u00e1 boazodoalloguovllus d\u00e1hp\u00e1huvvi doaimmas. Boazodoalu g\u00e1nn\u00e1hahttivuo\u0111a g\u00e1ib\u00e1dussan ja vuo\u0111\u0111un lea friddja guohtunriekti (PHL 3 \u00a7<\/a>) Friddja guohtunriekti lea d\u00e1rkkuhuvvon ja dovddastahttojuvvon bissova\u0161 riektin. Dat add\u00e1 bohccuide rievtti v\u00e1ldit borramu\u0161at friddja luonddus, spiehkastagaid d\u00e1sa lea logahallojuvvon l\u00e1gas.<\/p>\n Lassin v\u00e1ldegott\u00e1la\u0161 guovlluidgeavahanulbmilat<\/a> oassin eanageavaheami- ja huksenl\u00e1ga (MRL 132\/1999<\/a>)\u00a0 \u010duovvu guovlluidgeavahan pl\u00e1nenortnega, dorvvastit boazoeal\u00e1husa guovlluidgeavahusa g\u00e1ib\u00e1dusa.<\/p>\n Boazodollui \u010duohcci v\u00e1ikkuhusaid d\u00e1hp\u00e1husaid mielde \u010dielggadettiin galg\u00e1 \u00e1\u0161\u0161is r\u00e1\u0111\u0111\u00e1dallat \u00e1\u0161\u0161\u00e1iosola\u0161 b\u00e1lgosiin. D\u00e1sa geatnegahtt\u00e1 boazodoallol\u00e1hka (PHL 53 \u00a7<\/a>). \u00c1\u0161\u0161\u00e1iosola\u0161 b\u00e1lgosa ovddasta boazoisit<\/a>.<\/p>\n L\u00e1vvar\u00e1hkadeamis \u010danusjoavkos\u00e1gastallamat lea buorre \u00e1lggahit juo \u010dielggadanmuttus. Gieldal\u00e1vvar\u00e1hkadeamis (eanagoddel\u00e1vvar\u00e1hkadeami geatnegahtt\u00e1) r\u00e1\u0111\u0111\u00e1dallamiid galg\u00e1 ordnet ma\u014bimust\u00e1 v\u00e1lmma\u0161tallanmateri\u00e1la oidnosis leahkima ma\u014b\u014b\u00e1. Dain s\u00e1httet mannat \u010da\u0111a vejola\u0161 b\u00e1lgosa cealk\u00e1mu\u0161a dahje b\u00e1lgosa ovdanbukt\u00e1n v\u00e1ikkuhusaid ja dain vuhtiiv\u00e1ldima (geahppudeami) l\u00e1vvar\u00e1hkadeamis. B\u00e1lgosiin s\u00e1htt\u00e1 r\u00e1\u0111\u0111\u00e1dallat maid ovdal v\u00e1lmma\u0161tallanmateri\u00e1la oidnosii bidjama ja nubbi h\u00e1ve ovdal evttohanmuttu oidnosii bidjama, dego st\u00e1\u0111\u00e1sman meannudanvuohki Lappi guovllu eanagoddel\u00e1vvar\u00e1hkadeamis lea. B\u00e1lggus ja B\u00e1lgosiid ovttastus leat leama\u0161 mielde gielda- ja eanagoddel\u00e1vvar\u00e1hkadeami l\u00e1gas mearriduvvon eisev\u00e1lder\u00e1\u0111\u0111\u00e1dallamiin, man leat g\u00e1vnnahan buorre vuohkin sihkkarastit boazodoalu vuhtiiv\u00e1ldima doarv\u00e1i.<\/p>\n Juos g\u00e1vnnahit pro\u0161eavtta dagahit eal\u00e1hussii vah\u00e1giid, galg\u00e1 vah\u00e1giid geahpedit uhcimus mearr\u00e1i ja d\u00e1ssidit. D\u00e1t g\u00e1ibida pro\u0161eaktadoaibmi ja eal\u00e1husa gaskasa\u0161 r\u00e1\u0111\u0111\u00e1dallamiid. R\u00e1\u0111\u0111\u00e1dallamiin galg\u00e1 \u010duovvut buorre r\u00e1\u0111\u0111\u00e1dallanvieruid. D\u00e1t d\u00e1rkkuha, ahte pl\u00e1nemiin r\u00e1\u0111\u0111\u00e1dallat dalle, go daidda lea vejola\u0161 v\u00e1ikkuhit. Loahpaboa\u0111usin \u010d\u00e1llojuvvo \u010d\u00e1lala\u0161 soahpamu\u0161 das, mo pro\u0161eavttas boahtti hehttehusaid unnidit ja d\u00e1ssidit ja mo daid \u010duovvut ja mo \u010duovvuma bohtosiidda reageret.<\/p>\n Boazodoallu vuo\u0111\u0111uduvv\u00e1 friddja guohtumii: boazodoallol\u00e1ga (PHL 848\/1990) 3 \u00a7 <\/a>mielde boazodoaluin oa\u017e\u017eu bargat boazodoalloguovllus eatnama oamastan- ja h\u00e1ldda\u0161anrievttis bero\u0161keahtt\u00e1. Boazodoallu lea doaibmaguovllustis viiddes eanangeavaheaddji. Buot ear\u00e1 eanangeavaheapmi boazodoalloguovllus v\u00e1ikkuha \u00e1lo eanet unnit boazodoalu g\u00e1ib\u00e1dusaide.\u00a0 Boazodoalloguovllus eanangeavaheami soabatla\u0161vuohta lea erenoam\u00e1\u0161 guovdd\u00e1\u0161 ga\u017ealdat.<\/p>\n L\u00e1vvar\u00e1hkadeamis lea vuolggasadjin ie\u0161gu\u0111etl\u00e1gan guovlluidgeavaheami intreassaid ja d\u00e1rbbuid soabaheapmi. L\u00e1vvar\u00e1hkadanproseassat doibmet guovlluidgeavahusa pl\u00e1nema vuorrov\u00e1ikkuhusa gaskaoapmin. L\u00e1vvar\u00e1hkadeamis lea maid riektev\u00e1ikkuhusat. Boazodoalloguovllus vuorrov\u00e1ikkuhusvuo\u0111a leat geavatla\u010d\u010dat olla\u0161uhtt\u00e1n ie\u0161gu\u0111etl\u00e1gan oass\u00e1lasti pl\u00e1nen- ja r\u00e1\u0111\u0111\u00e1dallanproseassain. L\u00e1vvar\u00e1hkadeamis galg\u00e1 dasa lassin geavahit \u00e1vkin b\u00e1lgosiid b\u00e1ikediehtomateri\u00e1la, mii muitala boazodoalu guovdd\u00e1\u0161 guohtun- ja doaibmaguovlluin.<\/p>\n V\u00e1ldegott\u00e1la\u0161 guovlluidgeavahanulbmiliin geah\u010d\u010dalit sihkkarastit v\u00e1ldegott\u00e1la\u010d\u010dat mearkka\u0161ahtti \u00e1\u0161\u0161iid vuhtiiv\u00e1ldima l\u00e1vvar\u00e1hkadeamis ja st\u00e1hta eisev\u00e1lddiid doaibmamis. V\u00e1ldegott\u00e1la\u0161 guovlluidgeavahanulbmil lea eanangeavaheami- ja huksenl\u00e1hkii vuo\u0111\u0111uduvvi st\u00e1htar\u00e1\u0111i mearr\u00e1dus (30.11.2000 ja 13.11.2008). St\u00e1hta eisev\u00e1lddit galget doaimmasteaset vuhtiiv\u00e1ldit v\u00e1ldegott\u00e1la\u0161 guovlluidgeavahanulbmiliid, ovddidit dain olla\u0161uhttima ja \u00e1rvvo\u0161tallat doaibmabijuideaset v\u00e1ikkuhusaid guovlor\u00e1hkadusa ja guovlluid geavahusa geah\u010d\u010danguovllus (MRL 24.1 \u00a7<\/a>). Eanagotti pl\u00e1nemis ja ear\u00e1 guovlluidgeavahusa pl\u00e1nemis galg\u00e1 fuolahit v\u00e1ldegott\u00e1la\u0161 guovlluidgeavahanulbmiliid vuhtiiv\u00e1ldimis nu, ahte ovddiduvvo daid olla\u0161uhttima (MRL 24.2 \u00a7<\/a>). Geatnegasvuohta guosk\u00e1 vuoigatvuo\u0111ala\u010d\u010dat buot l\u00e1vvar\u00e1hkadeami.<\/p>\n V\u00e1ldegott\u00e1la\u0161 guovlluidgeavahanulbmiliid \u201cLuondu- ja kulturbirasin erenoam\u00e1\u0161 guovloollisla\u0161vuo\u0111at\u201d -logu oppala\u0161 ulbmiliid mielde: \u201c- Guovlluid sierraie\u0161vuogit dovddastuvvo ja guovlluidgeavaheapmi heivehuvvo d\u00e1ssedettola\u010d\u010dat oktii spiehkastala\u0161 luonddudiliid, luonddu gierdann\u00e1vccaid ja kultur\u00e1rvvuid dorvvastan dihte. Seamma \u00e1igge duvdit luonddudiliide soabadan ie\u0161l\u00e1gala\u0161 gilli- ja kulturbirrasiid seiloma ollisla\u017e\u017ean. – Boazodoalloguovllus galg\u00e1 dorvvastit boazodoalu guovlluidgeavahusa\u0161 eavttuid.\u201d<\/p>\n Pro\u0161eavttaid l\u00e1vvar\u00e1hkadeami \u00e1lgomuttus galg\u00e1 dovd\u00e1t pl\u00e1nemii guoskeva\u0161 v\u00e1ldegott\u00e1la\u0161 guovlluidgeavahanulbmiliid. V\u00e1ldegott\u00e1la\u0161 guovlluidgeavahanulbmila heiveheamis galg\u00e1 fuom\u00e1\u0161it, ahte ie\u0161gu\u0111etl\u00e1gan guovlluidgeavahusa ulbmilat eai leat bidjon gaskavuo\u0111a deh\u00e1la\u0161ortnegii. Dat leat gaskaneaset \u00e1lgovuo\u0111us seamma \u00e1rvosa\u010d\u010dat. N\u00e1 \u010dovdosiid galg\u00e1 geah\u010d\u010dalit \u010doavdit nu ja dain vejola\u0161vuo\u0111ain, main guokte dahje d\u00e1vjjit ulbmil s\u00e1httet olla\u0161uvvat nu bures go vejola\u010d\u010dat. Vejola\u0161 ruossalasvuo\u0111aid galg\u00e1 \u00e1kkastallat fuolala\u010d\u010dat l\u00e1vva\u010dilgehusas.<\/p>\n Oppala\u0161 l\u00e1vvar\u00e1hkademiin stivret servodatr\u00e1hkadusa. Oppala\u0161 l\u00e1vas pl\u00e1nema d\u00e1rkilvuohta vejola\u0161ta boazodollui guoskeva\u0161 guovlluidgeavahan\u010dovdosiid dahkama. Servodatr\u00e1hkadussii guoskeva\u0161 \u010dovdosiin lea d\u00e1vj\u00e1 fuom\u00e1\u0161ahtti v\u00e1ikkuhus boazodollui, d\u00e1b\u00e1la\u010d\u010dat ie\u0161gu\u0111etl\u00e1gan hehttehusv\u00e1ikkuhusaid d\u00e1b\u00e1la\u017e\u017ean \u0161addama dihte. Hehttehusv\u00e1ikkuhus s\u00e1htt\u00e1 boahtit ovdan ovdamearkan huksemii v\u00e1rrejuvvon guovlluid saj\u00e1daga, bistteheapme huksemis eret bidjon guovlluid dahje johtolahkii guoskeva\u0161 guovlov\u00e1rremiid ja johtolatguovlluid geavahusas \u010duohcci hehttehusaid h\u00e1mis. Oppala\u0161 l\u00e1vas galg\u00e1 dovd\u00e1t pl\u00e1nejuvvon guovllu rolla boazodoalus ja dahkat dan mielde d\u00e1rbba\u0161la\u0161 guovlov\u00e1rremiid ja mearr\u00e1dusaid.<\/p>\n <\/p>\nL\u00e1va v\u00e1ikkuhusat boazodollui<\/h3>\n