Paalǥâskooʹddi õhttõõzz puuttâm haʹŋǩǩõõzz
Parasta poroa -škoouʹlʼjemhaʹŋǩǩõs
Ruäʹvnjaarǥ škoouʹlʼjemkåʹddõhttâm / Lappi ämmatmättškooul da Paalǥâskooʹddi õhttõs veʹǩǩe čõõđ 1.8.2016–31.7.2019 Parasta poroa -škoouʹlʼjemhaʹŋǩǩõõzz, kååʹtt taʹrjjii škoouʹlʼjummuž vuäʹniǩ-kurssân puäʒʒhoiʹddjeeʹjid obb puäʒʒhåiddvuuʹdest. Haʹŋǩǩõõzz mieʹrren leäi oouʹdeed puäʒʒhoiʹddjeeʹji silttõõzz obb puõccu vueʹǯǯ poorrâmaaunâsriâdd määʹtǩest mieʹccest da tuõddrest tiisk õõl. Lââʹssen haʹŋǩǩõõzzâst pueʹreeš puõccu ähttmõõžž da vueʹǯǯčuõppmõõžž čårrouddsi äuʹǩǩummuž di tuejjeeš šiõǥǥ tuåimmjemnaaʹli vuäppaz puäʒʒpoorrâmaaunâsriâddâst tuåimmjummša. Haʹŋǩǩõs vuäǯǯai teäggtõõzz Lappi ELY-kõõskõõzz pääiʹǩ Maadd-Lääʹddjânnam jânnamvuuʹd ooudâsviikkâm prograammâst 2014-2020. Tuärjjõõzz miõʹtteš 297 000 euʹrred da haʹŋǩǩõõzz obbkuullarvvlõs lij 330 000 euʹrred. Haʹŋǩǩõõzz mieʹrren lij oouʹdeed puäʒʒhoiʹddjeeʹji puõccu vueʹǯǯ smavv-valmštemtääidaid, oouʹdeed silttõõzz obb puõccu vueʹǯǯ poorrâmaaunâsriâdd määʹtǩest, oouʹdeed puäʒʒähttmõõžž čårrouddsi äuʹǩǩummuž da pueʹreed puäʒʒhååid (vuâđđjieʹllemvueʹjj da paalǥâskåʹddriâšldõõǥǥ) tuåimmjummuž riâššeeʹl määŋgpeällsaž škoouʹlʼjummuž vueʹll kõõddâz mõõntõõllmin.
Haʹŋǩǩõõzz tuâjjan:
- taʹrjjeed škoouʹlʼjummuž puõccu vueʹǯǯ čuõppâm- da valmštemtuâj tuejjeei puäʒʒvuäʹmsteeʹjid,
- raajjâd šiõǥǥ tuåimmjemnaaʹli maall puäʒʒpoorrâmaaunâsriâddâst tuåimmjummša,
- taʹrjjeed škoouʹlʼjummuž, koon veäkka tuärjjeet puõccu vueʹǯǯ puuʹtʼtem- da paalǥâskåʹddtuâjain tuåimmjeei puäʒʒvuäʹmsteeʹji silttummuž, koon veäkka tuõʹllʼjet tuåimmjeei vueʹǯǯpuuʹtʼtem- da paalǥâskåʹddriâšldõõǥǥ da
- altteed puäʒʒähttmõõžž čårrouddsi ruõkkmõõžž da äuʹǩǩummuž peäʹlest ođđ äiʹǧǧpââʹj õhttsažtuâjast tråʹcǩǩindustriain.
Haʹŋǩǩõõzzâst da tõn riâššâm škoouʹlʼjummšin teâđteš mieʹrrkõõski Poromies-lõõstâst, Py porotalousneuvonta Facebook-jooukâst, Lappi ämmatmättškooul da Paalǥâskooʹddi õhttõõzz neʹttseeidai pääiʹǩ di vueʹzzi pääiklaž lõõstin še. Škoouʹlʼjummšin da haʹŋǩǩõõzz jeeʹres ääiʹjpoddsaž aaʹššin teâđteš haʹŋǩǩõõzz Facebook-seeidain še: www.facebook.com/Parastaporoa di haʹŋǩǩõõzz dommseeidain parastaporoa.blogspot.com.
Haʹŋǩǩõõzz vueʹssäiggsaž projeʹkttjååʹđteeʹjen tuåimmji Maaren Angeli.
Pohjoista poroa ammattikeittiöön -haʹŋǩǩõs 2015-2016
Viiǥǥiim čõõđ Pohjoista poroa ammattikeittiöön -haʹŋǩǩõõzz iiʹjjin 2015-2016 jânnamvuʹvddkonttâr porrmõšriâdd ooudummša jurddum teäggtõõzzin. Haʹŋǩǩõõzz täävtõssân leäi vuäǯǯad ämmatǩeʹttempõõrtid ââʹnned puõccu vueʹǯǯ/valmštõõzzid jäänab da tääuʹjab ko tän poodd. Haʹŋǩǩõõzz konkreettlaž täävtõõzz leʹjje jeäʹrbi mieʹldd raajjâd ođđ hieʹlǩeld čõõđtum puäʒʒreseeʹptid ämmatǩeʹttempõõrti taʹrbbe di ođđ valmštõõzzid, koid lij hiâlpp ââʹnned jõnn ämmatǩeʹttempõõrtin.
Haʹŋǩǩõõzz projeʹkttjååʹđteeʹjen tuåimmji Niko Suopajärvi.
Poronliha 2020
Paalǥâskooʹddi õhttõõzz čõõđ viikkâm EU -vueʹssteäggtemvuâlaž Poronlihan tuottamisen, jalostamisen ja kouluttamisen hyvät käytännöt vuoteen 2020 -haʹŋǩǩõs (Poronliha 2020) puuđi 30.9.2014. Tõʹst raʹjješ ooudâsviikkmõõžž raamid puõccu vueʹǯǯ puuʹtʼtummša, valmštummša da puõccu vueʹǯǯsueʹrj škoouʹlʼjummša puõʹtti EU-programmpââjas. Haʹŋǩǩõs jueʹtǩi 2000-lååǥǥ aalǥ peäʹlnn tuejjuum puõccu vueʹǯǯsueʹrj ooudâsviikkâmtuâj. Tõʹst čõõđteš veiddsõs ânnʼjõžvueʹjj seʹlvtummuž da tarbbkaartʼtõõzz. Tarbbkaartʼtõõzzin kaʹǧǧeš ouʹdde vääžnʼjummuz teeʹmid da vaʹǯǯtõõzzid ooudâsviikkâmtuåimid.
Pieʹllekksaž haʹŋǩǩõõzz teäggti Lappi ELY-kõõskõs EU jânnamvuuʹd ooudâsviikkmõõžž mäddtäällfoondâst. Projeʹkttjååʹđteeʹjen tuåimmji Anna-Riikka Lavia. Puäʒʒtääl eeʹttǩeeʹjen vuäʹpstemjooukâst leʹjje Janne Mustonen da Antti Vuolo, õhttõõzz eeʹttǩeeʹjen Jukka Knuuti da Matti Särkelä.
PoroYVA -haʹŋǩǩõs
Jeeʹresnallšem industrialaž mäddââʹnnma, mâʹte kuåivâstuåimmjummša di lâuʹŋŋ- da piõggviõkkpuuʹtʼtõʹsse õhttneei haʹŋǩǩõõzz lie lâssnam puäʒʒhåiddvuuʹdest mõõnni iiʹjjin jåttlânji. Industrialaž mäddâânnmõš rââžžad puäʒʒhååid oudldõõzzid piõʹdǧǧeeʹl puäʒʒpaaiʹǩid da tuejjeeʹl puäʒʒhoiddu lââʹsstuâj da -kuulid. Puäʒʒhååid vueʹjj pueʹreem da potentiaalʼlaž konfliikti cõõggõõttâm diõtt, Paalǥâskooʹddi õhttõs viiǥǥi čõõđ Poro YVA -haʹŋǩǩõõzz, koon kõskksaž puåđõssân raʹjješ vuäppaz puäʒʒhååid taʹrǩstõõllma mäddââʹnnemhaʹŋǩǩõõzzin (PoroYVA-vuäʹppes). Vuäppaz raajjma vuässâʹtte jeeʹres mäddõõʹnnʼjin da veʹrǧǧniiʹǩǩin rajjum tuâjj-joouk vuäzzla.
Vuäppaz lie vuâmmšam jeäʹrbi mieʹldd pirrõsministeria da tuâjj- da jieʹllemvueʹǩǩministeria
Kuåivvsi YVA-vuäppaz peiʹvvummšest di Malmmooccmõš da kuåivâstuåimmjummuš suõjjlemvuuʹdin di säʹmmlai dommvuuʹdin da puäʒʒhåiddvuuʹdest-vuäppaz peiʹvvummšest.
Haʹŋǩǩõõzz teäggteš Lappi leeʹtt vaaldšmam Lappi mäddkååʹdd ooudâsviikkâmtieʹǧǧin da tõn čõõđteš 1.11.2011-28.2.2013. Projeʹkttjååʹđteeʹjen tuåimmji Marja Anttonen da õhttõõzz eeʹttǩeeʹjen vuäʹpstemjooukâst Matti Särkelä.
Pirrõsministeria jåårǥltõõđi vuäppaz eŋgglõs- da ruõššǩiõʹlle (PoroYVA -ǩiõllversio).
PoroYVA -vuäppaz konkretisâʹsttmõš
PoroYVA-haʹŋǩǩõõzz jueʹtǩǩeš konkretisââʹsteeʹl PoroYVA-vuäppaz teâttškoouʹlʼjummuž ååʹblǩest jeeʹres mäddââʹnnem- da veʹrǧǧneǩtuåimmjeeʹji eeʹttǩeeʹjid. Haʹŋǩǩõõzz čõõđteš Lappi mäddkååʹdd ooudâsviikkâmtieʹǧǧin 1.10.2013-30.6.2014. Projeʹkttjååʹđteeʹjen tuåimmji Marja Anttonen da õhttõõzz eeʹttǩeeʹjen vuäʹpstemjooukâst Matti Särkelä.
Puõccu vueʹǯǯkaaupšemooudummuš
Puõccu vueʹǯǯkaaupšemoouʹdeemhaʹŋǩǩõõzzid leäʹt čõõđtam eeʹjjest 2004 ääʹljeeʹl õhttsiʹžže lååi. Haʹŋǩǩõõzz lie leämma väʹlddvueʹzzest eeʹjj piʹštti. Haʹŋǩǩõõzz veäkka lie ooudääm puõccu vueʹǯǯ tobddâmvuõđ, imago da määŋgpeällsaž ââʹnnemnaaʹlid. Ânnʼjõž vueʹjjest puõccu vueʹǯǯ lij samai äärvast õnnum da kõččum kvaliittlaž veärraaunâs.
Kaaupšemoouʹdeemhaʹŋǩǩõõzzin lie raajjâm da õlmstââttam jeäʹrbi mieʹldd puäʒʒreseʹpttviihkid da brosyyrid, čõõđtam www.pororeseptit.fi -seiddõõzz, organisâsttam puäʒʒkokk-ǩeâštaid da tuåimteeikõʹllʼjummšid, riâššam jeeʹresnallšem puõccu vueʹǯǯ da puäʒʒtääl ouʹdde puhtti šõddmõõžžid di mušttlam puõccu vueʹǯǯ jiiʹjjesnallšemvuõđin määŋgnallšem šõddmõõžžin da artikkeeʹlin.
Vuõssmõs kaaupšemoouʹdeemhaʹŋǩǩõõzz čõõđteš Lappi ELY-kõõskõõzz vaaldšmam vooudlaž jânnamvuuʹd ooudâsviikkâmprograamm vaaʹrin. Mâŋŋa teäggtõs lij vuåǯǯum mädd- da meäʹcctäällministeria mäddtäällouddsi markknâsttmõõžž da puuʹtʼtõõzz ooudâsviikkmõõžž vaaʹrin. Haʹŋǩǩõõzzin projeʹkttjååʹđteeʹjen lie tuåimmjam Erkki Viero, Meeri Ylinampa, Pihla Väänänen da Martti Kotakorva. Haʹŋǩǩõõzzi vuåppamjooukin lie leämma nuʹtt jõnn ko uʹcc puõccu vueʹǯǯvalmšteeʹji eeʹttǩeei, õhttõõzz eeʹttǩeeʹjen haʹŋǩǩõõzzin lie tuåimmjam Pertti Viik da Anne Ollila.
