Ruʹvddčuâǥǥasjååttlõkskääđ

Ruʹvddčuâǥǥasjååttlõõǥǥ tuejjääm puäʒʒskääđ da jeeʹres luâttjieʹllʼjid šõddâm skääđ leʹčče vueiʹtlvaž cõggâd sõrgg obbnes ääideeʹl ruʹvddčuâǥǥasvuuʹdid da raajeeʹl tõid ääʹššmeâldlaž râstldempaaiʹǩid.

Puäʒʒhåiddvuuʹdest lij ruʹvddčuõkku nuʹtt 500 ǩm 13 paalǥâskååʹddest (ååuʹc kååddest): Halla (Suomussalmi), Hirvasniemi da Pyhä-Kallio (Ǩeeʹmmjäuʹrr), Isosydänmaa (Simo), Kolari (Kolari), Lohijärvi (Pâʹjjtornio), Oijärvi (Kuivaniemi), Orajärvi (Pello), Salla (Salla) di Narkaus, Palojärvi, Poikajärvi da Vanttaus (Ruäʹvnjargg).

Puõʹttiääiʹjest ruʹvddčuâǥǥasjååttlõõǥǥ vaikktõõzz šâʹdde tõiʹd paalǥâskooʹddid še, koi vuuʹdid puäʹđet teevvad leʹbe raajjâd ruʹvddčuõkku ouddmiârkkân kuåivâstuåimmjummuž jåttjummuž diõtt. Täk potentiaalʼlaž ođđ ruʹvddčuâǥǥasvuuʹd lie šuurmõs puäʒʒmeäʹri paalǥâskooʹddin, koon mieʹtt skääđ vueiʹtte šõddâd samai šurrân, jõs čõõđ viikkmest jie vääʹld lokku puõccui palggmõõžž jeäʹt-ǥa äiddad ruʹvddčuâkksid. Plaanuum Jiõŋŋmiâr ruʹvddčuõkku vaajtõsmääin, koʹst ruʹvddčuâǥǥas mõõnči, lie vueʹzzi säʹmmlai dommvuuʹdest, koʹst še säʹmmlai vueiʹttemvuõtt harjjted kulttuurâs ääʹrbvuâlaž jieʹllemvuõʹjji pääiʹǩ âlgg väʹldded lokku.

Ko puõccu paʹlǧǧe, tõk jåʹtte kuʹǩes-i määʹtǩ porrmõõžž ooʒʒeeʹn. Puõccu päʹcce kuuʹǩǩab ääiǥas palggâm- leʹbe kuäivvampäikka, koʹst vuäǯǯ puârast porrmõõžž. Porrmõšvueʹjj vuäitt muʹtted ouddmiârkkân krootai miârkteei kuâldd leʹbe määdd jiõŋŋmõš, kooi diõtt porrmõõžž vuäǯǯmõš tälvva lij vaiggääb. Teʹl puõccu jåttješkueʹtte ooccâd porrmõõžž da vuäiʹtte jååʹtted ruʹvddčuõkku mieʹldd leʹbe tõõi pâʹjjel. Ǩeässa čuõškkäiʹǧǧ vuäǯǯ puõccuid ooʒʒõõttâd jõʹlǧǧes vuuʹdid, koin piõgg tuõʹllai võõr njiimmi tiiuʹrid meädda. Puõccu vuäiʹtte kaggõõttâd ruʹvddčuâǥǥasteärmma årddan. Älggtääʹlv da kõskk-ǩieʹzz jååđõk- da palggâmåårrmõõžž vaikkte miârkkteeinalla puõccui liikkummša ruʹvddčuâǥǥasvuuʹdest. Tõn diõtt puäʒʒskääđai mieʹrr ruʹvddčuâkksin vaajtââll iiʹjji mieʹldd.

2000-lååǥǥast pojjâz lie kåddam juõʹǩǩ eeʹjj 200-410 puäccjed. Ruʹvddčuõkku mieʹldd leʹbe tõi rââst serddmõš tuejjad troopnâmvaar pojjsin. Ruʹvddčuâǥǥastieʹrm lie täujja nuʹtt õlli, što puõccust lij vaiggâd piâssâd tõn âʹlnn jåttlânji meädda.

Troopnummuž šõõddeeʹn jååttlõkarvvtõõli  jeäʹlle arvvtõõllmen skääđaid da seʹrddmen puõccui krooppid meädda ruʹvddčuâǥǥasvuuʹdest, ko lie vuäǯǯam iʹlmmtõõzz. VR-Yhtymä Oy lij vasttõõzzâst puäʒʒskääđai koʹrvvummšest ruʹvddčuâkksin. Koʹrvveemärvvan ââʹnet Jååttlõkååsktemkõõskõõzz raʹvvjam vuäʹppõskoʹrvveemäärvaid.